KAMERA HAREKETLERİ : DOLLY , CRANE VE STEADİCAM ÇEKİMLERİ

Temel kamera hareketlerinden sonra, bu yazımızda, “tracking shot” – takip planı veya steadicam- , “dolly shot” – dolly kamera hareketi ve “crane shot” yani kameranın vinç hareketi veya kameranın vinç üzerindeki hareketini inceleyeceğiz.

Bu üç kamera hareketi de, sinemada çok sık kullanılır, harici ekipmana ihtiyaç duymanızı gerektirebilir. Hatta film setlerinde bu kamera hareketleri için ayrı ekipler de bulunabilir.

dolly zoom

Not

Yazımda sık sık “tracking shot”, “steadicam”, “dolly shot” ve “crane shot” terimlerin kullanacağım. Çünkü bu terimler bu sektörde ingilizce kullanılıyor ancak türkçeleştirilmiş hallerini de telaffuz etmeye çalışacağım. Şimdi sırasıyla kameranın, takip çekimi, dolly çekimi ve vinç çekimi hareketini inceleyelim.

Tracking Shot, Steadicam, Takip Çekimi

“Tracking shot” veya “steadicam” yani kameranın takip hareketi, takip planı oldukça sık gördüğümüz bir çekim türüdür. Kadrajdaki öznemizi takip etmek, yürüme, koşma, takip planları,yol çekimleri, aksiyon ve savaş sahneleri için sıklıkla kullanılır.

Steadicam, kameramanın giydiği kamerayı sabit durmasına yarayan ve stabil görüntüler almaya yarayan bir giysi – aparattır. Bu aparatın ağırlıkları sayesinde kamera takip sahnelerinde, koşuşturmalarda bile sabit kalabilir.

kamera steadicam

kamera steadicam

Garrett Brown bu aparatın mucidi olarak gösterilir. Ticari isminden dolayı steadicam sık sık telaffuz edilen bir terimdir. Çekimlerde, eğer takip çekimi gerekliyse, steadicam operatörü bulunur. Bu giysi oldukça ağırdır(söylemeden geçemeyeceğim ve bu operatörler güçlü kaslı abilerdir)

Kameranın büyüklüğüne, aksiyona göre kameranın takip hareketi belirlenir. Bunun yanında gimballar, çeşitli sabitleyiciler ile de takip çekimi yapılır. ( Yeni nesil aynasız kameralar 5 eksenli görüntü sabitleyicileriyle kameranın içinden bu olanağı sağlıyor. Örnek olarak sony a9  yazıma buradan ulaşabilirsiniz)

En iyi ve en bilinen tracking shot örneği olarak The Shining filmindeki takip çekimini vereceğim . Buyrun burdan izleyin:

Kameranın Dolly Hareketi

Dolly hareketi nedir? sorusuna cevap verebilmek için önce dolly nedir sorusuna cevap verelim. Ardından dolly kamera hareketlerini inceleyelim. Dolly, kamerayı hareket ettirebilmek için kurulan raylar üzerindeki arabadır. Bu raylar üzerinden kamerayı ileri geri veya sağa sola hareket ettirebiliriz.

kameranın dolly hareketi

dolly kamera hareketi

Yaygın kullanımı, “dolly  in“, “dolly out” şeklindedir. Dolly in ve dolly out kamera hareketlerinde zoom hareketinin aksine, objektif görüntüyü yaklaştırmaz, kamera yakınlaşır. Bunu en iyi temel kamera hareketleri makalemde, zoom bölümünde anlattığım gibi perspektif yığılmadan anlayabiliriz. Dolly in hareketinde perspektif yığılma görülmez.

Dolly zoom” ise, kamera raylar üzerinde hareket ettirilirken, zoom in veya zoom out yapılmasıdır. Bir taraftan kamera ileri veya geri hareket ederken diğer taraftan zoom yapılır. Kadrajımızdaki subjemiz, aynı büyüklükte kalırken perspektif yığılma gözlemleriz. Müsade ederseniz dolly kısmındaki örneğimi dolly zoom üzerinden vermek isterim:

Vinç Kamera Hareketi ( Crane )

Crane nedir? Veya kameranın vinç hareketi nedir?  İsminden de anlaşılacağı üzere crane yani kameranın vince bağlanıp görüntü almasına denir. Vinç sayesinde kamera serbest bir şekilde hareket edebilir. Kamera aşağıdan yukarıya veya yukarıdan aşağıya hareket ederken aynı zamanda pan ve tilt yapabilir. Çeşitli kamera hareketi kombinasyonları uygulayabilmemizi sağlar.

vinc kamera hareketi

vinc kamera hareketi

Kamera vinçlerini, film setlerinde sık sık gördüğümüz gibi, konserlerde, canlı performans çekimlerinde de “crane”lere sık sık rastlarız. Bahsettiğimiz vinçler birbirine bağlı borulardan oluşur ve boyu uzayıp kısalabilir. Zeminden çok yüksekte çekim yapmamıza olanak tanır. Kamera serbest bir şekilde hareket ediyormuş gibi görünür. Crane uzaktan kumanda ile veya manuel olarak operatörüyle beraber kullanılır.

Pan-tilt gibi temel kamera hareketleri yazımıza aşağıdan ulaşabilirsiniz:

Kamera hareketlerinden crane, steadicam, takip çekimi ve dolly hareketlerini inceledik. “Aeiral shot“, “dutch angle” gibi diğer hareketlerden – açılardan, son kamera hareketleri yazımda bahsetmeye çalışacağım.

Can Marangoz

Bu makaleler de ilginizi çekebilir!