Temel Kamera Hareketleri : Pan, Tilt ve Zoom

Bu yazımızda, temel kamera hareketlerini; sırasıyla, pan, tilt ve zoom u inceleyelim.

PAN

kamera pan hareketi

kameranın pan hareketi

Pan hareketinde, kamera,  bir tripoda, vinçte veya bir düzlemde sabitlenmiş bir şekilde, alanı, sağdan sola veya soldan sağa yatay bir şekilde tarar. Pan terimi; panaromik terminin kısaltılması yani bir görüntünün yatayda kesintisiz, bütün halinde gösterilmesidir.

Pan hareketi, sıklıkla, hareket eden bir kişiyi, aracı, objeyi takip etmek için kullanılır. Yani bir bakıma , yatay düzlemde, takip çekimimizde (pan) görüntümüzdeki öznemiz pan hareketimizi belirler. 2. olarak pan hareketi, “establishing shot” ta, yani çok geniş açıda, sahnenin açılış planı olarak, çevreyi tanıtmak amaçlı kullanılabilinir. Pan hareketi, karakterler veya nesneler arasında geçiş için de kullanılabilinir. Bir başka örneği ise karakterimizin baktığı, gösterdiği bir yere pan yaparak geçmektir.

Pan hareketinde, görüntü kaydederken, başlangıç ve son çerçevemiz önemlidir. Teoride bulamayacağınız ve pratikte işinizi kolaylaştıracak ve aslında önemle uygulamanız gereken br bilgi, tavsiye:  Pan hareketine başlamadan ve hareketi tamamladığımızda 5’er saniye zaman bırakmalıyız. Post prodüksiyon aşamasında , planları kesip, biçerken işinize yarayacaktır. Bunun dışında kameranın pan hareketinde hız çok önemlidir. Hızlı geçişler olabilir, yavaş detayları gösteren geçişler olabilir…

TİLT

TiltSabitlenmiş bir kameranın, dikey eksende(y hareketi) alanı yukarıdan aşağıya veya aşağıdan yukarı tarama hareketine tilt denir. Tilt hareketi, izleyicinin dikkatini bir alandan başka bir alana taşır.

Tilt hareketi de(pan hareketinde olduğu gibi) bir sahnenin açılışında “establishing shot” olarak kullanılabilinir. Bazen tilt hareketinin sonunda bir karakterin sahneye girdiğini veya çıktığını görürürz. Tilt hareketi, sahnenin, performansın bütünlüğünü korur. Yani gerçek zamanlı diyebiliriz. Öyküsel olarak da mantıklı olan alanlarda kullanılır. Peki bu ne demek? Şöyle ki; bir karakterin hareketini  veya, sahnenin başka bir unsurunu, önemli bir detayı ortaka çıkarmak için (örn: karekterin baktığı yer) tilt hareketi kullanılır. Bir şeyi ortaya çıkarmayan tilt hareketinden bazen kaçınılır, çünkü izleyicinin motivasynunu dağıtır. Yani, çoğunlukla, amacı olmayan bir tilt hareketi kaçınılması gereken bir plan olabilir.

ZOOM

1950 lerin sonlarına doğru, zoom lenslerin sinema filmlerinde kullanımıyla birlikte, zoom hareketi filmlerde görülmeye başlanmıştır. Daha önceleri, lens değişikliği, kamera pozisyonu değişikliği, farklı açılar için lens değiştirip devam etme zorunluluğu ortadan kalkmıştır.

Dolly çekimlerine her ne kadar benzese de anlatımsal ve perspektif olarak  farklıdır. Dolly çekimlerinde kamera öne doğru hareket ederken, zoom hareketinde lensin açısı değişir.  Aşağıdaki videoda da farkını daha net görebilirsiniz.

Zoom hareketi , yumuşak ve yavaş olabilir yahut tam tersi hızlı ve ani gerçekleşebilir. Çerçevede göstermek istediğimiz bir detay, karakterin mimikleri, hissiyatı, gizli kalan ve sürpriz yaratacak bir durum, odaklanılması gereken bir nesne, kişi, durum için zoom hareketinden yararlanılabilinir. Aksiyonu yakalamak, zoom hareketinin başka bir kullanım alanıdır. Zaten farkettiyseniz belgesellerde, ani gerçekleşen bir olayı yakaladıkları için sık sık zoom kullanılır. Zoom in veya zoom out, aynı zamanda, sahnede gerilim, korku, telaş gibi duygular vermek için kullanılır.

Can Marangoz